Impera

XƏBƏR LENTİ
01:34Ramil Usubov rəisləri topladı, generallar hesabat verdi - Kollegiyada nələr müzakirə olundu?01:30Rəsmi Vaşinqtondan Moskvaya qarşı daha bir həmlə - Yeni sanksiyalar tətbiq olundu + SİYAHI01:25İsmayıllı Regional Mədəniyyət idarəsinində QALMAQAL:5 min manat rüşvətə görə işsiz qaldı00:58Prezidentin yeni vəzifə verdiyi general kimdir? - dosye17:16Abel Məhərrəmovun milyonluq mülkləri: Villalar, restoranlar VƏ NƏLƏR...17:13Prezident onlara general rütbəsi verdi - SİYAHI15:15Nikol Paşinyandan Dilqəm və Şahbazın geri qaytarılması barədə ETİRAF15:07“AAAF Park” - da AKSİYALAR başladı – qaz sayğacına rüşvət, istilik və işıq problemi sakinləri ayağa qaldırdı (Video)14:49İlham Əliyev türkiyəli ordu generalı ilə görüşdü - FOTO13:27SON DƏQİQƏ: Vergilər Nazirliyi ilə Gömrük Komitəsi birləşdirilir - Super nazirlik yaradılır10:58''Neftçala İcra Hakimiyyətinin başçısı məndən 70 min manat alıb''- ŞİKAYƏT+VİDEO10:55“Qriqorian kilsəsi Səfəvilər dövlətinə qarşı casusluq aləti kimi” - Akademik Ramiz Mehdiyevin kitabı çapdan çıxdı10:45Prezident İlham Əliyev Belarusda mühüm açıqlamalar verdi10:33Zakir Həsənov Türkiyə və Gürcüstan SQ Baş Qərargah rəisləri ilə üçtərəfli görüş keçirəcək10:24Gəncədə yaşayış binasında DƏHŞƏTLİ PARTLAYIŞ: ölən və yaralananlar var - FOTO (YENİLƏNİR)01:07“Erməniləri yoxsul, pis və ələbaxan kimi tanıyırlar” – Paşinyandan şok etiraf01:05Müşfiqi diri-diri həmin binanın divarına hörüblər - Tədqiqatçı alim ünvanı açıqladı00:56BİABIRÇILIQ: Abel Məhərrəmovun içib dava saldığı konfransdan – ŞOK VİDEOLAR14:48Azərbaycan təyyarələri Qarabağda... - Rusiyadan Ermənistana ŞOK XƏBƏRDARLIQ13:34İş adamını girov götürdülər, cinsi əlaqəyə təhrik etdilər – Bakıda şok olay13:21Putin yeni dövlət yaradır: iki ölkəni birləşdirir - Sensasiya13:19Məhkəmə Əli Kərimli barədə qərar verdi00:31Prezidenti İlham Əliyev Belarus Respublikasında rəsmi səfərdədir19:57Bakının məşhur “Nəsimi bazarı” sökülür - yerində bina tikilir19:49Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürkün qardaşı vəfat etdi - Allah rəhmət eləsin!19:45Londonda islamafobiya, antisemitizm və irqçiliyə qarşı çıxan 30 min nəfər aksiya keçirib18:50Abel Məhərrəmov saxlanıldı - Bakı Dövlət Universitetinin giriş-çıxışı bağlandı, yoxlamalar başlatıldı18:40Azərbaycanda yaxalanan erməni diversanta görə Ermənistanda yolu bağladılar18:32Əli Həsənov: "Polis üçün əsas ictimai asayişin təmin edilməsidir"12:03Rusiya ilə böyük müharibə başlayacaq - General Romanenkodan şok açıqlama12:00​​​​​​​Ermənistanı qorxuya salan plan, ikiqat zərbənin tarixi – SİYASİ XÜLASƏSİ11:58Erməni təxribatı davam edir - Cəbhədən XƏBƏR VAR11:56Bir neçə maddə ilə ittiham olunan Əli Kərimli məhkəməyə QARŞISINDA11:44Füzuli RİHB aparatında “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiya iştirakçıları ilə görüş keçirilib - FOTOLAR00:36Benzin qalxdı: Prezident iqamətgahının qarşısında aksiya - 52 nəfər saxlandı, 106 yaralı var20:14Deputatdan 30 min manat rüşvət istəyən Nəsimi rayon icra başçısı çıxdı20:00İlham Əliyev gömrüklə bağlı sərəncam verdi19:42Əli Kərimli və Milli Şuranın sədri Cəmil Həsənli həbs edildi?20:37Mübariz Mənsimov: "Bədbəxtlər, sizə yazığım gəlir"20:33Prezident Mikayıl Cabbarova daha bir vəzifə verdi — Sərəncam17:26Leyla Əliyeva “Caspian Ecology” IX Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisi çərçivəsində konfransda iştirak edib17:25İlham Əliyev Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında iştirak edib16:29Baş Prokurorluq vəzifəli şəxslərə cinayət işi açdı16:27Erməni şərabı, ucuz restoranlar, “Qarabağ mətbəxi” – Rusiyalı bloqqerlərin Xankəndi xatirələri16:25Elman Rüstəmovun dünya şöhrətli MODELYER QIZI: “Azərbaycanda heyran olduğum...” - MÜSAHİBƏ16:15Şərabın qurbanı olan azərbaycanlı məmurlar - İçki onların evini yıxdı16:13"Sədərək" Ticarət Mərkəzində YANĞIN -YENİLƏNDİ16:05"Bakı Group” MTK 1 700-dan çox şəxsin mülkiyyət hüququnu rəsmiləşdirmir00:51Tramp göstəriş verdi: Fətullah Gülən Türkiyəyə ekstradisiya edilsin16:15Abel Məhərrəmov işdən qovuldu - rektor kontrabandaya qurban getdi13:58Prezident Bakı şəhərinə yeni icra başçısı təyin etdi13:37Nazir xalası qızını Qocalar Evinə yerləşdirdi - Azərbaycanda13:34Deputat Mahir Abbaszadəyə yüksək vəzifə verildi - TƏYİNAT13:25Erməni qadınla yazışan ADU-nun müəllimi danışdı - müsahibə13:20Azərbaycanın İsraildəki dostu yüksək posta doğru13:17Ağdərədə ermənilərə BÖYÜK ŞOK - ÖLƏNLƏR VAR02:02ABŞ “Hizbullah” liderinin oğlu Cavad Nəsrullahı qlobal terrorçu elan etdi01:57Tanınmış rəqqasənin Cümhuriyyətin 100 illiyinə həsr edilmiş layihəsi təqdim edilib01:52SSR-nin qurucusu Lenin dəfn edilir?01:49İnstaqram Ramazan Kadırovu “blok”dan çıxartdı01:47Suriyalılar prezident Bəşər Əsədi çiyinlərinə qaldırıb çılçırağa çırpdılar01:15Prezident Xələf Xələfova yüksək vəzifə verdi (SƏRƏNCAM)01:13Ekaloqdan şok XƏBƏRDARLIQ: Boran, tufan, sərt şaxtalar - Azərbaycanda yeni kiçik buz dövrü olacaq01:07Biri Türkana qoluşub, digəri banda yaradıb... - Meyxanaçı Vüqar daşı daş üstündə qoymadı01:03Azərbaycanda yeni cərimələr təsdiqləndi - MƏBLƏĞLƏR01:013 ölkə Türkiyəyə qarşı birləşdi: qardaş ölkəyə qarşı hücum PLANI00:56Dövlət Bayrağımızın təsviri təsdiq edildi19:59Dövlət Qeydiyyat İmtahan idarəsi, yoxsa Məlixanın kolxoz bazarı: 99 ZZ 100 - 800- 111-in ŞOK QİYMƏTİ (VİDEO)19:35İlham Əliyevdən dövlət himni ilə bağlı qərar17:09Akif Rəhimov sahibkara 45 min manat “atdı”, “mən nə hökumət, nə dövlət sayıram” dedi – ŞOK FAKTLAR16:59İldırımsürətli müharibə iki həftəyə başa çatacaq: Rusiyada DAĞIDICI SSENARİ16:54İlham Əliyev: Əgər KTMT-nin hər hansı bir problemi varsa, o da Ermənistandır16:47Qarabağda ABŞ və Rusiyanın gərgin MÜBARİZƏSİ BAŞLADI: Azərbaycana qarşı PLANLAR02:03Bəhruz Quliyev: “Arif Əliyev kimilər dövlətçilik, xalqçılıq kimi mühüm meyarları dərk etməyən ünsürlərdirlər”01:58Əli Həsənov: "Azərbaycan dünyaya tolerantlıq nümunəsi təqdim edə bilib"01:55Xalqı müdafiə edən deputat məmurlara qarşı çıxdı01:51Mübariz Mənsimov şəhid anasına hörmətsizlik edəni cəzalandırdı - özü yazdı01:48İlham Əliyevdən Adil Əliyevlə bağlı MÜHÜM SƏRƏNCAM - SİYAHI12:36Mirmahmud Mirəlioğlu: “Mütəllibov niyə imkan verirdi ki, üzündən öpsünlər...” – Müsahibə12:34Azərbaycanda daha bir vəzifəli şəxs həbs edildi - təcili12:29Azərbaycanda daha bir avtobus qəzası - Çox sayda yaralı var12:23İnstaqram fenomeni olan avstraliyalı model Nyuşa12:20Övladına “Adolf” adı qoyan valideynlər terrorçu çıxdı12:12Türk Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycana yardıma gəlməsinin 100-cü ildönümü ilə bağlı konfrans olub12:04Generallara qarşı sui-qəsd planı ortaya çıxdı - siyasi gərginlik artır00:36Çavuşoğludan fransalı nazirə: “Həddini aşma, Ərdoğanı səhv salma”00:34Bələdiyyə sədri Rafiq Muradovun ərköyün oğlu maşınla 14 yaşlı yeniyetmə qızı vurdu20:29Prezident səfirləri geri çağırdı - təcili16:43Yarpaq.Az - Ədəbiyyat və Sənət Portalı fəaliyyətə başladı15:59Cəlilabaddan nazirə müraciət: Təhsilin qəniminə çevrilən Hafiz Cavadov şeytana PAPIŞ TİKİR15:35İlham Əliyev Paşinyanı Astanada da məğlub etdi: Nazarbayevlə Lukaşenko Nikolu “divara dirədi”15:244 nazir müşaviri, şöbə müdiri, rəis, sektor müdiri... - Sahil Babayev 213 işçi ilə bağlı əmr verdi14:33Lənkəranda 4 kənd su altında qaldı, 63 nəfər... - RƏSMİ14:31Sabiq nazir Fazil Məmmədovun “topdağıtmaz” biznes imperiyası: Görün nələri var imiş - SİYAHI14:25“Qoca”nın Fədayəyə yazdığı şok mesaj - Vəkil açıqladı13:05Heydər Əliyev Fondu və Milli Onkologiya Mərkəzi Gəncə-Qazax bölgəsində birgə onkoloji skrininq və elmi-praktiki konfrans keçiriblər - FOTO12:55Şahmar İbadovun qatil oğlu komfort içində, aprel şəhidi ailəsi isə zülüm çəkərək səfalətdə yaşayır – Foto12:40Şabranda “cin çıxarma” adı ilə ruhi xəstəni döyüb öldürdülər12:361109 SAYLI MƏHKUM-Mikayıl Müşfiq haqqında bilmədikləriniz12:32Türkiyəyə hücuma hazırlaşan terrorçulara havadan zərbələr endirildi
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

«    Noyabr 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930 

DİM-ə və Təhsil Nazirliyinə ağır ittiham: Niyə şagirdlərin taleyi ilə oynanılır?

13 okt 2018, 01:09   
DİM-ə və Təhsil Nazirliyinə ağır ittiham: Niyə şagirdlərin taleyi ilə oynanılır?Bildiyimiz kimi 2019-cu ildə ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul imtahanları, eyni zamanda IX və XI siniflər üzrə buraxılış imtahanları yeni formatda keçiriləcək. Bu da labüd idi. Birincisi ona görə ki, ölkə təhsili 2008-ci ildə kurikulum standartları ilə tədris prosesinə keçib və həmən şagirdlər 2019-cu ildə XI sinifi bitirirlər. Onların təhsil aldıqları müddətdə ətdə etdikləri bilik və bacarıları ənənəvi qaydada yoxlamaq, ölçmək mümkün deyildi. Ona görə də qiymətləndirilməyə yeni yanaşma tələb olunurdu. İkincis isə Azərbaycan təhsili müasir çağırışlara cavab verməyi, bilik və bacarıqları müasir standartlara cavab verən şagird, şəxsiyyət yetişdirməyi qarşısına hədəf kimi qoyub. Artıq ölkə təhsili yaddaş məktəbindən təfəkkür məktəbinə keçib.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov DİM-in qəbul imtahanlarında ingilis dili fənni ilə bağlı etdiyi dəyişiklikləri BAKU.WS-ə şərh edib.

Eksper deyib ki, bu dəyişikliklə 2019-cu ildə tətbiq edilən yeniliklərin hər birini ayrı-ayrılqda təhlil etdikdə ən ciddi problemin xarici dil fənnindən ortaya çıxdığı məlum olub:

Məlum olduğu kimi bir müddət əvvəl DİM xarici dil fənni üzrə həm IX, həm XI siniflərdə keçiriləcək imtahan modelini verdi. Təqdim olunan imtahan modelini araşdırarkən bir çox anlaşılmazlıqlar və suallar ortaya çıxdı. Təəssüf ki, bu modelin hazırlanmasında Təsil Nazirliyi Dövlər İmtahan Mərkəzi ilə bərabər işləyib. Amma belə başa düşülür ki, Təhsil nazirliyi bu modelin hazırlanmasında ancaq seyrici mövqeyində dayanıb. Yoxsa Xarici dil fənni ilə bağlı sadalanan ciddi qüsurlar ortaya çıxmazdı:

1. Xarici dil üzrə orta məktəb dərsliklərində dinliyib anlama məzmun xətti üzrə standartlar tamamilə yerinə yetirilmədiyi halda( nə disk və ya nə kasset və ya heç bir dinləmə aparmaq üçün vəsait olmadığı halda ) imtahana dinləyib anlama üzrə tapşırıqlar salınması nəyə əsaslanıb? Axı TQDK-nın və TN-nin dərsliklərin monitorinqi komissiyasının hal hazirkı dərsliklərdə dinləyib anlama məzmun xətti üzrə standartların yerinə yetirilməsi barədə rəyi mənfi olmuşdur. Müəllimin dinləyib anlama məzmun xətti üzrə standartları yerinə yetirməsi üçün dərsliklərdə tapşırıqlar demək olar ki yoxdur. Eyni zamanda bütün dəsliklərdə disk və audio vəsait nəzərdə tutulmadığı halda DİM-in audio vəsaitlə imtahan aparması nə dərəcədə düzgündür?

2. Xatırladaq ki orta məktəblərdə xarici dil fənni üzrə hal hazırda işlək olan bütün dərsliklər , əsasən də 1-ci 2-ci 3-cu və 5-ci sinif dərsliklərini isə ümumiyyətlə tədrisə yararlı deyil.

1-ci sinifdən 8-ci sinifə qədər dərsliklərdə dinləyib anlama məzmun xətti üzrə standartların yerinə yetirilmədiyini ,məzmunun yalnız ele buna görə 1/4 hissəsinin mənimsənilməyəcəyini xüsusi ilə qeyd etmək lazımdır . Əlavə edək ki, IX-XI sinif dərsliklərində də çoxlu səhvələr var və onlarda da dinləyib anlama məzmun xətti üzrə standartların yerinə yetirilməməsi göz qabağındadır.

3. Azərbaycanda 90% məktəbin və müəllimin dinləyib anlamanı özü yerinə yetirmək üçün texniki vəsaiti yoxdur. ( "dərsliklərdə yoxdursa müəllim özü dinləmə etsin” deyənlərə cavab) Bu halda təxminən 200 000 şagird ( həm IX, həm XI siniflər üzrə) dinləmə ilə yalnız imtahan otağında tanış olacaq. Və bu qədər şagirdin taleyi ilə oynamaq nə dərəcədə doğrudur?

4. Həftədə 1- 4-ci siniflərdə cəmi 1 saat, 5-8 ci siniflərdə 3 saat ,9 –cu sinifdə 2 saat dərs saatı olan ingilis dili fənnindən 9-cu sinifin buraxılış imtahanında 2 mərhələli olmaqla 45 sual ( 15-tapşırıq 1-ci mərhələdə , 30 test isə 2-ci mərhələdə) salmaq nə dərəcədə düzgündür?

5. DİM-n modelinə əsasən 9-cu siniflərin buraxılış imtahanının 11-ci siniflərə nisbətdə daha çətin verilməsi aydınlaşır. Yuxarida da qeyd etdildiyi kimi tam orta təsili bitirməmiş və 11-ci siniflərdən aşağı pillədə olan , yaş xususiyyətləri nəzərə alınmayan 9-cu siniflərdə 2-mərhələ üzrə xarici dildən 45 suala , onlardan yuxarı pillədə olan 11-ci sinif şagirdlərinin isə 30 suala cavab vermələri nəyə əsaslanır?


6. DİM-in modelinə əsasən Xarici dil fənnindən imtahan 9-cu və 11-ci siniflərdə Ana dilindən və Riyaziyyat imtahanından da çətin verilmiş və bir neçə standartın yerinə yetirilməsini tələb edir. Belə ki həftədə 5-6 saata keçilən Ana dili və Riyaziyyat fənnindən yalnız 1 və ya 2 məzmun xətti üzrə standart yoxlanılırsa və şagird öz Ana dilindən dinləyib anlama tapşırıqları etmirsə, xarici dil fənnindən 3 məzmun xətti üzrə standartların yoxlanılması və dinləyib anlama tapşırıqları verilməsi nə dərəcədə düzgündür?

7. Ana dili və Riyaziyyat fənnlərindən əvvəlki illərdə köhnə model üzrə açıq suallar salınması və 9-cu siniflərdə həmən fənnlərdən buraxılış imtahanı keçirmək təcrübəsi olduğu üçün həmən fənnlərdən bu ilki imtahanlarda bir yenilik yoxdur , müəllim və şagirdlər buna hazırlıqlıdırlar. Yəni şagirdlər Ana dili və Riyaziyyatdan imtahan verərkən artıq həm psixoloji cəhətdən həm də bacarıq cəhətdən buna hazırdırlar. Xarici dildən isə şagirdlər bu il həm yeni modellə tanış olurlar, həm 9-cu sinifdə ilk dəfə xarici dil imtahanı verirlər ,həm açıq suallar bu ildən salınır, həm də dinləyib anlama tapşırıqları verilir. Hansi əsasla? Ingilis dili ana dili deyil, dövlət dili deyil , yuxarıda da qeyd etdiyim saatlarla, çox zəif dərsliklərlə keçilən xarici dildir. Və bu xarici dilin öyrədilməsi yalnız xarici dil müəllimlərinin fədakarlığının və repititorluğun nəticəsidir.

8. Oxu, yazı və dil qaydaları ilə bağlı həm Təsil Nazirliyinin, həm də Dövlət İmtahan Mərkəzinin nəşr etdirdiyi yüzlərlə vəsait və kitab var. Lakin dinləyib anlama etmək üçün nə Təsil Nazirliyinin nə də DİM –in bir dənə də audio vəsaiti yoxdur. Belə olan halda imtahan modeli nəyə əsasən dinləyib anlama tapşırıqları ilə verilib. Əlbəttə yenə deyəcəklər ki internetdə milyonlarla vəsait var , açıb etsinlər. Onda sual doğur DİM –in bu modeli dərsliklər əsasında yaradılıb ya internet əsasında . Eləcə də heç Bakının bəzi məktəblərinin netə çıxışı yoxdur ,o ki ola ucqar Neftçala rayon Dördər kənddəki müəllimin. Soruşmaq istərdim o məktəblərin uşaqları nə edəcəklər?

9. Buraxılış imtahanlarında dinləmənin necə aparılacağı da sual doğurur. Dünyanın heç bir ölkəsində xarici dildən dinləyib anlama digər fənnlərlə birlikdə , eyni auditoriyada aparılmır. Belə ki Listening aparılarkən şagirdlər həm ana dilindən , həm də riyaziyyatdan tapşırıqlar etməli olacaqlar. Verilən 3 saatın hansı anında dinləyib anlama aparılacaq? Bəlkə şagirdlər riyaziyyat və ya ana dili tapşırıqları edəcəklər və onlara "testi dayandırın və indi mətnə qulaq asıb xarici dil tapşırıqları edin” deyiləcək və ya əvvəldə qulaq asıldıqdan sonra riyaziyyat və ana dili testləri ilə birlikdə edəcəklər? Bu heç bir Listining imtahanında edilmir. Heç bir ölkədə belə təcrübə yoxdur. Şagirdlər dinləyib anlamanı yalnız həmən dildən olan imtahanın tərkib hissəsi kimi edə bilərlər, digər fənnlərlə qarışıq edilməsi həm psixoloji həm pedoqoji cəhətdən düzgün deyil.

10. Xarici dildən dinləyib anlama və oxu imtahanı etmək üçün şagirlər xarici dildən akademik Listening keçməli, həftəlik dərs saatları ən azı 5 saat olmalı , dərsin müddəti 90 dəqiqə olmalı və bunlara müvafiq dərsliklər və tədris audio vəsaitləri çap olunmalıdır. Bunlar olmadığı halda həftədə 2 saat və hər dərsdə 45 dəqiqə ilə ( və həmən 45 dəqiqədə həm oxu, həm yazı , həm danışma, həm də dinləyib anlama yerinə yeririlmələdir) hansı Listening imtahanından söz gedə bilər?

11. Dərsliklərin səviyyəsinin həddən artıq aşağı olması, standartların tam yerinə yetirilməməsi, xarici dil imtahanlarının bu qədər çətinləşdirilməsi repititorluğa və digər yollara daha geniş vüsət vermirmi? Şagirdlər və valideyinlər hansı çıxış yolu tapmalıdırlar ? Valideyinlər elavə müəllimlər tutub ( bəzi sinif müəllimləri heç özü listening –i etməyi bacarmır) , əlavə xərc çəkib övladlarına Listening( dinləmə) və Reading (Oxu) oyrətməlidirlər?

12. Eyni zamanda soruşmaq istərdim imtahanların xarici dil fənnindən bu modeli harada müzakirə olunmuşdur? Təsil Nazirliyinin və DİM-in hansı ekspertləri bu modelə cavabdehdir? Onlar məgər dərsliklərlə və rəylərlə tanış deyillər? Təhsil Nazirliyi audio vəsaitlərin olmadığı və dinləmə anlama məzmun xətti üzrə standartlarin yerinə yetirilmədiyi barədə məlumata malik deyilmi, Niyə bu model tətbiq edilməmişdən əvvəl həm TN, həm də DİM-də açıq müzakirəyə çıxarılmırdı, niyə imtahana 6 ay qalmış minlərlə müəllimin rəyi nəzərə alınmır və şagirdin taleyi ilə oynanılır?

Ayrı – ayrılıqda sinif kitabları üzrə xarici dil fənnindən standarların reallaşma vəziyyəti belədir:

1-ci sinif dərsliyi

Məzmun standartlarının mütənasibliyi bəzi hallarda gözlənilməyib (1.1.3, 2.1.1, 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4). Dinləyib-anlama standartının tam yerinə yetirilməsi üçün əlavə disk nəzərdə tutulmayıb. Bu isə dinləyib-anlama və danışma məzmun xətlərinin yerinə yetirilməsinin tam reallaşdırılmasına imkan vermir. Belə olan halda şagirdin dinləyib-anlama bacarıq və vərdişlərinə yiyələnməsi çətinləşir.

2-ci sinif dərsliyi

Burada dinləyib-anlama, danışma, ilkin tələffüz bacarıqlarına yiyələnmə, söz birləşmələri və sadə cümlələri təkrar etmək üçün lazım olan materiallar verilmişdir. Lakin audio disk verilmədiyindən, dinləyibanlama məzmun xətti üzrə alt standartlar tam reallaşdırılmamışdır. Deməli, iki məzmun xəttindən birinin yerinə yetirilməsi məhduddursa, bununla əlaqədar olaraq digərinin reallaşması çətinləşir. Dərslik təlimin şagirdyönlülük prinsipinə qismən imkan verir.

3-cü sinif dərsliyi

Dərslikdə dinləyib anlama standartları yerinə yetirilməməşdir

4-cü sinif dərsliyi

Dərslikdə 1.1.3. (Verilmiş mətndə yeni sözləri müəyyən edir.), 2.1.2. (Nitqində tələffüz qaydalarına yiyələndiyini nümayiş etdirir.), 4.1.1. (Eşitdiyi sözləri və sadə cümlələri düzgün yazır.) alt standartlarının yerinə yetirilməsi ilə bağlı tapşırıqlar verilməmişdir və bu alt standartların yerinə yetirilməsi üçün (tələffüz, intonasiya) izahat və ya nümunəyə rast gəlinmir.

5-ci sinif dərsliyi

Dinləyib-anlamanın 1.1.2. (Dinlədiyi mətndə yeni söz və ifadələri seçir.), danışma məzmun xəttinin 2.1.1. (Yeni söz və ifadələrdən düzgün istifadə edir.), oxu məzmun xəttinin 3.1.1. və 3.1.2. (Söz və ifadələri seçir və qruplaşdırır, mətndəki 3 sözləri düzgün tələffüzlə oxuyur.) və yazı məzmun xəttinin 4.1.1. (Verilmiş sözləri məna və qrammatik cəhətdən əlaqələndirərək cümlələr qurur.) alt-standartları üzrə dərslikdə sözlərin təqdimatı da qeyri-qənaətbəxşdir.

6-cı sinif dəsrliyi

Dərslik komplektinə audio vəsait daxil olmadığından, dinləyib-anlama məzmun xətti üzrə standartları tam reallaşdırmaq mümkün olmur. Dinləyib-anlama məzmun xəttinin yerinə yetirilməsi üçün vacib olan tapşırıqlar dərslikdə verilməmiş, MMV-də müəllimlərə nümunə kimi göstərilməmişdir. Hər dərsin əvvəlində "Listening-speaking”, "Listening-reading” başlıqları altında 2 (bəzən 3) sual verilsə də, dinləyib-anlamanın necə aparıldığı aydın olmur.


7-ci sinif dərsliyi

Dərslik komplektinə disk daxil olmadığından, dinləyib-anlama məzmun xətti üzrə standartlar tam reallaşmamışdır. Bu məzmun xəttini reallaşdırmaq üçün bəzi tapşırıqlar verilmişdir (səh.13, tapşırıq 2; səh. 103, tapşırıq 2; səh. 120, tapşırıq 2 və s.). Lakin bu tapşırıqlar əsasən "Qulaq as” və "Tamaşalaşdır” başlıqları ilə verildiyindən, 1.1.1. ("Müraciətlərə uyğun tapşırıqları icra edir”) və 1.1.2. ("Dinlədiyi mətndəki əsas fikri müəyyən edir”) alt standartlarının tələblərinin reallaşmasına kömək etmir.


8-ci sinif dərsliyi

Dərslik komplektinə disk daxil olmadığından, dinləyib-anlama məzmun xətti üzrə standartları tam reallaşdırmaq mümkün olmur. Dərslikdə yalnız iki səhifədə (səh. 83 və 121) "Listen” başlıqlı tapşırığa rast gəlinir.


9-cu sinif və 10 və 11-ci siniflərin monitorinqi köhnə dərsliklər üzrə aparıldığı üçün onlardan nümunələr vermirəm. Yalniz uzun illər dərslik eksperti olduğumdan və bütün standartların reallaşdığı dərslik yazıb, tenderden keçməyən müəllif kimi deyə bilərəm ki, bu sinif dərsliklərində də 1.1 dinləyib anlama standartı tamamilə reallaşmayıb, çünki Listening aparmaq üçün disk yoxdur, eyni zamanda Listening başlığı ilə verilən tapşırıqların hamısı oxu materialıdır çünki dinləyib anlama zamanı şagird mətni görməməli yalnız mətni dinləyib tapşırıqları etməlidir. Əgər mətn dərslikdə verilibsə ,bu oxu materialıdır.

Ümumiyyətlə yuxarıda sadalanan butun siniflər üzrə heç bir sinif dərsliyində dinləyib anlama tam yerinə yetirilməmişdir və audio vəsait nəzərdə tutulmamışdır.

IX və XI siniflərin buraxılış imtahanlarında ingilis dili fənninin 1) ilk təcrübə olduğunu, 2) dinləmə bacarıqlarının, bunun üçün məktəblərdə resurs olmadığını nəzərə alaraq dinləmə bacarıqlarının reallaşdırılıb-reallaşdırılmamasını yoxlamaq-ölçmək gülüncdür. Attestat imtahanlarının minimum bilikləri ölçməli olduğunu nəzərə almalıdırlar, eyni zamanda reallıqla barışmalıdırlar.

Çox maraqlıdır ki, Neftçala rayon Dördlər kəndində informatika dərslərində şagird kompüter üzü görmürsə, harada internetdə ingilis dilinə hazırlaşa bilər? Dinləmə haqda heç bir vəsait, heç bir disk və s. yoxdursa, bu şagird dərsdə bunu mənimsəmirsə, bəs necə imtahan verəcək?

Əlbətdə ki, bu bacarıqlar formalaşmalıdır. Amma bunu şagird etməməlidir. Təqdim olunun imtahan modeli onu göstərir ki, imtahandakı müsbət nəticələr Təhsil Nazirliyi və DİM-in nəticəsi deyil, şagird və müəllimlərin fərdi işinin, fəaliyyətinin nəticəsidir.

Təbii ki, xarici dil dedikdə təkcə İngilis dili nəzərdə tutulmur. Eyni zamanda alman, fransız, rus, ərəb, fars dilləri üzrə də dinləmə modelli test tapşırığı təqdim olunacaq. Amma İngilis dilindən fərqli olaraq bu dillər üzrə ümumiyyətlə resrurs, vəsait yoxdur. İngilis dili müəllimləri ən pis halda xarici ölkə resurslarından, internet resurslarından istifadə edib ortaya bir şey çıxara bilirlər, alman, fransız, rus,ərəb, fars dilləri üzrə heç bir material, test tapşırığı nümunəsi yoxdur.

DİM mövcud olmayan şeydən necə imtahan keçirə bilər? Belə çıxır ki, DİM məqsədli şəkildə imtahanları çətinləşdirib repititor və hazırlıq kurslarına şərait yaradır.
OXŞAR MÖVZULAR