Homepage / Paşinyan istefa kartını açdı – Ermənistanda böyük siyasi partlayış gözlənilir

Paşinyan istefa kartını açdı – Ermənistanda böyük siyasi partlayış gözlənilir

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan siyasi karyerası ilə bağlı sensasion bəyanat verib. O, yeni konstitusiyanın qəbul edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq, baş nazir postundan gedəcəyini açıqlayıb. Bu bəyanat Ermənistanda ciddi siyasi qarşıdurmanın başlanğıcı ola bilər. Paşinyan hakimiyyətdən getməyə hazırlaşır, yoxsa müxalifəti siyasi tələyə salır?

Paytaxt.org xəbər verir ki, politoloq Asif Nərimanlı Ermənistan baş nazirinin son bəyanatını və ölkədə yeni konstitusiya ətrafında yaranmış vəziyyəti təhlil edərək diqqətçəkən ehtimallar irəli sürüb.

Politoloqun fikrincə, Paşinyanın istefa bəyanatı hakimiyyətdən könüllü imtina etməkdən daha çox, müxalifəti çıxılmaz vəziyyətə salmaq və konstitusiya referendumunun qarşısındakı maneələri aradan qaldırmaq məqsədi daşıyır.

Paşinyanın siyasi gedişi: Hər iki halda gedəcəyini deyir

Asif Nərimanlı bildirir ki, Ermənistan baş naziri referendumun nəticəsindən asılı olmayaraq, hakimiyyətdən gedəcəyini bəyan etməklə siyasi mübarizənin qaydalarını dəyişməyə çalışır:

“Paşinyan bildirib ki, referendumda yeni konstitusiya qəbul edilməsə, istefa verəcək. Eyni zamanda, referendumda xalq yeni konstitusiyaya ‘hə’ deyərsə, sülh prosesini yekunlaşdırdıqdan sonra baş nazir postuna namizəd olmayacağını açıqlayıb. Hər iki ssenaridə Paşinyan postundan gedəcəyini bəyan edir”.

Politoloqun sözlərinə görə, bu açıqlama təsadüfi deyil. Ermənistan hakimiyyəti konstitusiya referendumunu keçirmək üçün ciddi parlament maneəsi ilə üzləşib.

Parlamentdə 6 deputat problemi – Paşinyan müxalifətdən səs ala biləcəkmi?

Nərimanlı hesab edir ki, referendumun keçirilməsi üçün hakimiyyətin qarşısında üç mümkün ssenari var.

Birinci ssenari parlamentdə konstitusion çoxluğun əldə edilməsidir.

“Parlamentdə deputatların üçdə ikisinin (70) dəstəyi ilə referendum qərarının çıxarılmasıdır. Lakin 64 mandata sahib olan ‘Mülki müqavilə’yə əlavə 6 səs lazımdır. Bunun üçün müxalifətin deputatlarını ‘oğurlamalıdır’. Ki, burada nəticə əldə etmək mümkünsüz görünür”.

Beləliklə, Paşinyanın qarşısındakı əsas maneə parlamentdə çatışmayan səslərdir. Müxalifət yeni konstitusiyaya qarşı mövqeyini dəyişməsə, hakimiyyət alternativ üsullara əl atmalı olacaq.

İkinci ssenari: Parlamentin blokadaya alınması

Politoloqun fikrincə, hazırda Ermənistan hakimiyyətinin daha çox üstünlük verdiyi variant müxalifətə kütləvi ictimai təzyiq göstərməkdir.

“Referendum qərarının çıxarılması üçün parlament müxalifətinə ictimai təzyiq dalğası yaratmaqdır. Bu addımı ata biləcəklərini daha öncə bəyan edən Paşinyan bildirib ki, tərəfdarları ilə parlamenti bloklayaraq, müxalifəti məcbur edə bilərlər”.

Nərimanlı vurğulayır ki, müxalifətin yeni konstitusiyaya qarşı “Yox” kampaniyasına başlaması hakimiyyətin planlarını çətinləşdirir. Bununla belə, parlamentə təzyiq variantı hələ də gündəmdədir.

Bu ssenari reallaşarsa, Ermənistanda hakimiyyətlə müxalifət arasında siyasi qarşıdurma küçələrə daşına bilər. Parlamentin blokadaya alınması isə onsuz da gərgin olan daxili siyasi vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.

Üçüncü ssenari: Paşinyan istefa verir, Ermənistan növbədənkənar seçkilərə gedir

Asif Nərimanlı üçüncü variantın daha riskli olduğunu bildirir. Söhbət növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsindən gedir.

“İki ssenaridə nəticə əldə edə bilməsələr, o zaman növbədənkənar parlament seçkilərinə gediləcək. Bu halda Nikol Paşinyan istefa verəcək, hökumət buraxılacaq və seçki prosesi başlayacaq”.

Politoloq Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyanın açıqlamasını da xatırladır. Simonyan hakimiyyətin növbədənkənar seçkilərdən çəkinmədiyini və müxalifəti “darmadağın edəcəklərini” bəyan edib.

Lakin bu variant Paşinyan üçün ciddi siyasi risklər yaradır.

“Bu ssenaridə ‘Mülki müqavilə’ təkcə hökuməti təkbaşına formalaşdırmaq üçün lazım olan səs çoxluğunu yox, həm də ‘konstitusion çoxluğu’nu (minimum 70 mandat) əldə etməlidir. Riskli ssenaridir, lakin son seçim olaraq qalır və məlumatlara görə, hakimiyyət nəticə əldə edilməyəcəyi təqdirdə, ilin sonuna qədər bu addımı ata bilər”.

Beləliklə, Paşinyan konstitusiya referendumunu keçirmək üçün bütün siyasi hakimiyyətini riskə ata bilər.

Paşinyanın istefa bəyanatının arxasında nə dayanır?

Asif Nərimanlı hesab edir ki, Ermənistan baş nazirinin son bəyanatı məhz müxalifətə hesablanmış siyasi manevrdir.

“Hazırda isə ikinci ssenari – ictimai təzyiq dalğasının yaradılması planı gündəmdədir və Paşinyanın ‘istefa’ bəyanatı da buna hesablanıb”.

Politoloq qeyd edir ki, yeni konstitusiya layihəsinin gələn həftə dərc olunması, ardınca parlamentin müzakirəsinə çıxarılması gözlənilir.

Paşinyan isə hələ müzakirələr başlamamış müxalifəti açıq siyasi seçim qarşısında qoyur.

“Erməni baş nazir parlament müzakirələrindən öncə müxalifətə meydan oxuyur: əgər onu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq istəyirlərsə, referendum qərarını dəstəkləsinlər, xalq ‘yox’ deyəcəksə, postundan gedəcək; ‘hə’ deyərsə, baş nazirliyə namizəd olmayacaq”.

Başqa sözlə, Paşinyan müxalifətə belə bir siyasi mesaj verir: məni hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq istəyirsinizsə, referendumun keçirilməsinə imkan yaradın.

Politoloq: Paşinyanın iki əsas hədəfi var

Asif Nərimanlıya görə, baş nazirin istefa vədi iki mühüm siyasi məqsədə xidmət edir.

“Birincisi, müxalifəti referendumun keçirilməsinə razı salmaqdır; ikincisi, cəmiyyətə məqsədinin ‘hakimiyyət yox, Ermənistana sülh gətirmək’ olduğu mesajını verir, bununla yeni konstitusiyaya ictimai dəstəyi gücləndirməyə çalışır”.

Screenshot_5.png (366 KB)

Asif Nərimanlı

Bu yanaşma Paşinyanın özünü hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan siyasətçi deyil, sülh naminə vəzifəsindən imtina etməyə hazır lider kimi təqdim etməsinə imkan yaradır.

Lakin bu siyasi taktikanın daha mühüm tərəfi də var: Paşinyan yeni konstitusiyaya qarşı çıxan qüvvələri sülh prosesinin əleyhdarları kimi göstərməyə çalışır.

Ən təhlükəli mərhələ: Müxalifət yeni müharibənin tərəfdarı kimi təqdim oluna bilər

Politoloqun fikrincə, Ermənistan baş naziri referendum məsələsini təkcə daxili siyasi mübarizə deyil, həm də müharibə və sülh arasında seçim kimi təqdim edir.

“Paşinyan müxalifəti dilemma qarşısında da qoyur: ya referendumun keçirilməsi qərarına ‘boyun əyməlidirlər’, ya da ‘Ermənistanı yeni müharibəyə sürükləyən’, sülhə qarşı olan tərəf olacaqlar”.

Nərimanlı hesab edir ki, Ermənistan hakimiyyəti bu arqumentdən yeni konstitusiyaya qarşı çıxan qüvvələrə ictimai təzyiqi artırmaq üçün istifadə edəcək.

“Ermənistan hakimiyyəti bundan yeni konstitusiyaya ‘veto’ qoyan müxalifətə qarşı ictimai təzyiq dalğasına başlamaq üçün istifadə edəcək”.

Azərbaycan üçün əsas məsələ: Sülhün taleyi necə olacaq?

Paşinyanın siyasi manevrləri Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bakı uzun müddətdir Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına hüquqi əsas yarada bilən müddəaların aradan qaldırılmasını yekun sülh sazişi üçün vacib şərt hesab edir.

Bu baxımdan yeni konstitusiyanın qəbulu təkcə Ermənistanın daxili siyasi məsələsi deyil. Referendumun baş tutmaması və ya yeni konstitusiyanın rədd edilməsi Bakı ilə İrəvan arasında yekun sülh müqaviləsinin imzalanması perspektivinə təsir göstərə bilər.

Paşinyan isə bu reallıqdan daxili siyasi mübarizədə istifadə etməyə çalışır: referendumun qarşısını alan müxalifət həm də Azərbaycanla sülhün qarşısını kəsən qüvvə kimi təqdim olunur.

Beləliklə, Ermənistan müxalifəti çətin seçimlə üzləşir. Referenduma razılıq vermək Paşinyanın sülh siyasətinə siyasi imkan yaratmaq, imtina etmək isə cəmiyyət qarşısında sülhə mane olan tərəf kimi görünmək riski daşıyır.

Yekun: Paşinyan gedir, yoxsa daha böyük siyasi oyun qurur?

Asif Nərimanlının təhlilindən belə nəticə çıxır ki, Ermənistan baş nazirinin istefa bəyanatı siyasi məğlubiyyətin etirafından daha çox, hakimiyyətin təşəbbüsü ələ almaq cəhdidir.

Paşinyan öz postunu ortaya qoymaqla müxalifətin əsas siyasi arqumentini zəiflətməyə çalışır. Əgər referendum keçirilərsə, onun nəticəsindən asılı olmayaraq, baş nazirin gələcək siyasi taleyi ilə bağlı yeni mərhələ başlanacaq.

Ancaq burada mühüm sual açıq qalır: Paşinyan həqiqətən hakimiyyətdən getməyə hazırdır, yoxsa istefa vədi ilə müxalifəti referenduma razı salmaq istəyir?

Ermənistanda qarşıdakı siyasi mübarizə artıq təkcə kimin hakimiyyətdə qalacağı ilə bağlı deyil. Yeni konstitusiyanın, Azərbaycanla sülhün və Paşinyanın siyasi gələcəyinin taleyi eyni prosesdə həll oluna bilər.

Qeyd: Material Asif Nərimanlının təqdim edilmiş təhlili əsasında hazırlanıb. Paşinyanın bəyanatının dəqiq mətni, parlamentdəki aktual mandat bölgüsü və referendumun hüquqi proseduru müstəqil mənbələrdən yoxlanılmayıb. İctimai təzyiq və növbədənkənar seçki ssenariləri politoloqun ehtimallarıdır.Musavat.com

Bu gün, 01:05
Go back